មន្ទីរពេទ្យ​ដ៏​ធំដែល​ឧបត្ថម្ភ​ដោយ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​​​ នឹង​​ត្រូវ​សម្ពោធ​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​​​នៅ​ខែ​មករា​
ដោយ | November 1, 2013

មន្ត្រី​សាលា​រាជធានី​បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ថា បន្ទាប់​ពី​​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​សាង​សង់​​ជាង​បី​ឆ្នាំ​មក​​ មន្ទីរពេទ្យ​ឯកជន​ចំណាយ​ប្រាក់​សាង​​​​​​​​​​សង់​អស់​១៥​លាន​ដុល្លារ​​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​​ ដែលទទួល​បាន​ការ​​​ឧបត្ថម្ភ​រួម​គ្នា​​ដោយ​មន្ទីរពេទ្យ​ចារី​​ដ៏​ល្បី​ក្នុង​ទីក្រុង​ហូជីមិញ និង​​ក្រុម​ហ៊ុន​ស៊ូគីមិុចនោះ​​​​ នឹង​ត្រូវ​​​សម្ពោ​​​ធ​​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៅ​​ខែ​មករា​។

លោក​ ប៉ា សុជាតិ​វង្ស អភិបាល​​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ ​​បាន​លើក​ឡើង​​អំឡុង​កិច្ច​ប្រជុំ​នៅ​សាលា​រាជធានី​​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ថា មន្ទីរពេទ្យ​ភ្នំពេញ​ចារី​ដែល​សាង​សង់​​ឡើង​​លើ​​​​ដី​មួយ​កន្លែង​​ទំហំ​៥ហិកតា ​ក្នុ​ង​សងា្កត់​និរោធ ខណ្ឌ​មានជ័យនោះ​​​ នឹង​ត្រូវ​សម្ពោ​​​ធ​​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​មករា​ ប៉ុន្តែ​​នឹង​​ចាប់​ផ្ដើម​​ផ្ដល់​សេវា​ព្យា​​​បាល​​​​​​​ជា​បណ្ដោះ​អាសន្ន​​​នៅ​ចុង​ខែ​នេះ​។
លោក​ បា៉ សុជាតិ​វង្ស បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​​​​​​​ថា “ [លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​] ហុ៊ន​ សែន​ និ​ង [​ លោក​ ង្វៀន តានឌុង ] នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​វៀត​​​ណាម​​នឹង​​ធ្វើ​ជា​អធិបតី​​​នៅ​​ក្នុង​ពិធី​សម្ពោធ​​​ជា​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​នេះ​”។

លោក​ សុខ​ គង់​ ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន​ស៊ូគីមិុច​ ដែល​បាន​ចូល​ហ៊ុន​​៣០​ភាគរយ​​នៅ​ក្នុង​​​ការ​សង​សង់​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ថ្មី​នេះ ​​បាន​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ថា ការ​សាង​សង​់​មន្ទីរពេទ្យ​នេះ​ គឺ​ធ្វើ​​​ឡើង​​​ក្នុង​​​​បំណង​​កាត់​បន្ថយ​​ការ​ចំណាយ​លើ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​​របស់​​អ្នក​ជំងឺ​រាប់​ពាន់​នាក់​ ដែល​​​នាំគ្នា​​ទៅ​ប្រទេស​វៀត​ណាម​ ដើម្បីព្យាបាល​ជំងឺ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​។

អ្នក​ជំងឺ​ណា​ដែល​មាន​លទ្ធភាព​គឺ​​​តែង​តែ​​ស្វែង​រក​​ការ​ព្យាបាល​​​នៅ​​មន្ទីរពេទ្យ​ឯកជន​​​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដោយ​ស្វែង​រក​​ជម្រើស​​ផ្សេង​​ជា​ជាង​ទទួល​​យក​ការ​ព្យាបាល​​​ក្រោម​សេវាសុខភាព​រដ្ឋ​ ដែល​មិន​សូវ​មាន​​បុគ្គលិក​ជំនាញ​ និង​មិន​សូវ​មាន​ការ​ឧប​ត្ថម្ភ​ឲ្យ​បាន​ពេញ​លេញ​នោះ​។

យោង​តាម​​សាលា​រាជធានី​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា មន្ទីរពេទ្យ​ភ្នំពេញ​​ចារី​​ នឹង​​ផ្ដល​់​សេវា​ព្យា​បាល​​​​​​​ដូច​មន្ទីរពេទ្យ​​ចារី​ ដែល​មាន​​​គ្រែ​ចំនួន​១.២០០​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​​ហូជីមិញ​ ប៉ុន្តែ​​នឹ​ងជួលតែ​​​វេជ្ជ​បណ្ឌិត​ និងគិលានុបដ្ឋាយិកា​​​កម្ពុជា​​ ដែល​​នឹង​​ទទួល​​​​​បាន​​​ការ​​​បំពាក់​បំប៉ន​បន្ថែម​ចំនួន​ប្រាំ​បី​នៅ​​​​ទីក្រុង​ហូជីមិញស្ដី​អំពី​​វិធី​​​​ព្យាបាល​ និង​រាក​់ទាក់​​អ្នក​​ជំងឺ​​​ប៉ុណ្ណោះ​។

លោក​ ឡុង​ ឌីម៉ង់​ អ្នក​នាំពាក្យ​សាលា​រាជ​ធានី​បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ថា បុគ្គលិក​​មន្ទីរពេទ្យ​ឥឡូវ​​កំពុង​តែ​​​រៀប​ចំ​បរិក្ខា​ពេទ្យ​​ទំនើប​ៗ​ដាក់​ចូល​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​នេះ​​។
សេចក្ដីថ្លែង​ការណ៍​មួយដែល​​​​ចេញ​​ដោយ​សាលា​រាជធានី​​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ មា​​​ន​​​ខ្លឹម​​​សារ​​​​ថា “វេជ្ជបណ្ឌិត​​មួយ​ក្រុម​មាន​គ្នា​​១៤​នាក់​នឹ​ង​ធ្វើ​ដំណើរ​​​ពី​ទីក្រុង​ហូជីមិញ​​ មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​ ដើម្បី​ត្រួត​ពិនិត្យ​បរិក្ខា​​ពេទ្យ​ទាំង​នេះ​”។

លោក​ ធា គ្រុយ​ រដ្ឋ​លេខាធិកា​រ​នៅ​ក្រសួង​សុខាភិបាល​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​​ទោះ​បី​ជា​មន្ទីរ​ពេទ្យ​​ភ្នំពេញ​ចារី​​ប្រើ​ឈ្មោះ​តែ​មួយ​​ដូច​មន្ទីរពេទ្យ​ចារី​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​​ហូជីមិញ​ក៏​ពិត​​​មែន ប៉ុន្តែ​​​​អ្នក​ជំងឺ​មិន​រំពឹង​ថា នឹង​ទទួល​បាន​គុណភាព​ព្យា​បាល​ដូច​មន្ទីរពេទ្យ​​ដើម​នោះ​ទេ​។​

លោក ធា គ្រុយ ​​​មាន​ប្រសាសន៍​ថា“ មន្ទីរ​​​​​​ពេទ្យ​នេះ​​នឹង​ជួល​​វេជ្ជបណ្ឌិត​ និង​​គិលានុ​​​បដ្ឋា​​​យិកា​​​​​កម្ពុជា​ ហេតុ​ដូច្នេះ​​ខ្ញុំ​​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​​ថា កា​រ​​​ព្យាបាល​​នឹង​មាន​​គុណ​​​ភាព​ខ្ពស់​​​ដូច​​​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ចារី​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​វៀត​ណាម​​​ឡើយ​​​​ ព្រោះ​​​​​ពួក​គេ​ [វេជ្ជបណ្ឌិត​វៀតណាម​] សុទ្ធ​តែ​ទទួល​បាន​​ការ​អប់​រំ​​ និង​មាន​បទ​ពិសោ​ធន៍​ពី​ប្រទេស​​​​​​​​​​​​​​​​​​​បារំាង​ និង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​”៕​​​​​​ សុ៊យឈាង​

ព័ត៌មាន​ថ្មីៗ

កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ​​​ រដ្ឋសភា​​​បានអនុម័ត​​​ជា​​​ឯកច្ឆន្ទ​​​នូវ​​​ច្បាប់​​​ថ្មី​​​​​​ដែល​​​នឹង​​​ទទួល​​​ស្គាល់​​​ប្រធានក្រុម​​​ភាគ​​​តិច​​​មួយ​​​រូប​​​មក​​​ពី​​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​មួយ​​​ ដែល​​​មាន​​​សំឡេង​​លើស​​​២៥​​​ភាគ​​​រយ​​​នៃ​​​អាសនៈ​​​សភា និង​​​អនុញ្ញាត​​​ឲ្យគណបក្ស​​​ដែល​​​មាន​​​អាសនៈ​​​យ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់​​​៥ភាគ​​​រយ​​​បង្កើត​​​ក្រុម​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​។ លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​ដែល​​​គេ​​​រំពឹង​​​ថា នឹង​​​ទទួល​​​យក​​​តួនាទី​​​ជា​​​ប្រធាន​​​ក្រុមភាគ​​​តិច​​​ដែល​​​ផ្តល់​​​​​​សិទ្ធិ​​​​​​ដល់​​​លោក​​​ស្មើ​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ការ​​​ពិភាក្សា​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​​​​បញ្ហា​​​បន្ទាន់​​​នានា​​​របស់​​​ជាតិ បាន​​​ថ្លែង​​​ទៅ​​​​​​កាន់​​​តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​១០២​​​រូប​​​ ដែល​​​មាន​​​វត្ត​​​មាន​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សម័យប្រជុំ​​​សភា​​​​​​ពេញ​​​អង្គ​​​ថា ច្បាប់​​​ថ្មី​​​នេះ​​​នឹង​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​មាន​​​លទ្ធិ​​​ប្រជា​​​ធិបតេយ្យ​​​ច្រើន​​​ជាង​​​មុន​​​។ មុន​​​ពេល​​​វិសោធនកម្ម​​​ទាំង​​​នេះត្រូវ​​​បាន​​​អនុម័ត​​​ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ការ​​​ធ្វើ​​​វិសោធនកម្ម​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​ស្នើ​​​ឡើង​​​នេះ​​​មាន​​​សារៈ​​​សំខាន់​​​ណាស់​​​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​ការ​​​ពង្រឹង​​​​​​លទ្ធិប្រជា​​​ធិបតេយ្យ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​របស់​​​យើង​​​។ វា​​​ជា​​​ចំណាត់​​​ការ​​​មួយ​​​ ដើម្បី​​​ទទួល​​​ស្គាល់​​​គណបក្ស​​​មិនមែន​​​រដ្ឋាភិបាល​​​ ដែល​​​យើង​​​ធ្លាប់​​​តែ​​​ហៅ​​​ថា គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​”។​​​​​​ កិច្ច​​​ព្រម​​​ព្រៀង​​​បឋម​​​ដើម្បីទទួល​​​ស្គាល់​​​គណបក្ស​​​ភាគ​​​តិច​​​រួម​​​ជាមួយប្រធាន​​​​​​ក្រុមភាគ​​​តិច​​​ជា​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​​​​នេះ​​​ ត្រូវ​​​បាន​​​ធ្វើ​​​ឡើង​​​រវាង​​​លោក សម រង្ស៊ី និង​​​លោក ហ៊ុន សែន ដែល​​​គ្មាន​​​វត្ត​​​​​​មាន​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សម័យ​​​ប្រជុំ​​​សភា​​​ពេញ​​​អង្គ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ អំឡុង​​​ជំនួប​​​លក្ខណៈ​​​ឯកជន​​​មួយ​​​កាល​​​ពីថ្ងៃ​​​ទី​​​២៨ខែ​​​វិច្ឆិកា​​​។ ថ្លែង​​​តាម​​​ទូរស័ព្ទ​​​បន្ទាប់​​​ពី​​​សម័យ​​​ប្រជុំ​​​សភា​​​ពេញ​​​អង្គ​​​នេះ លោក សម រង្ស៊ី បាន​​​បដិសេធ​​​មិន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា តើ​​​លោក​​​រំពឹង​​​ថា​​​នឹង​​​​​​ក្លាយ​​​​​​ជា​​​ប្រធាន​​​​​​ក្រុម​​​ភាគ​​​តិច​​​ដំបូង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​ ឬ​​​យ៉ាង​​​ណា​​​នោះ​​​ទេ។ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “យើង​​​​ចាំ​​​បាច់​​​ត្រូវ​​​បំពេញ​​​គ្រប់​​​នីតិវិធី​​​ច្បាប់ ​​​មុន​​​នឹង​​​​​​យើង​​​តែង​​​តាំង​​​អ្នក​​​ណា​​​ម្នាក់​​​ឲ្យ​​​បំពេញ​​​តួ​​​នាទី​​​នេះ”។ ប៉ុន្តែ លោក សុន ឆ័យ​​​ តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​ជាន់​​​ខ្ពស់​​​មក​​​ពី​​​គណបក្ស​​​សង្គ្រោះ​​​ជាតិ​​​ និង​​​ជា​​​ប្រធាន​​​ក្រុម​​​តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​របស់​​​គណបក្ស​​​នេះ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ការ​​​តែង​​​តាំង​​​លោក សម រង្ស៊ី គឺ​​​ជា​​​រឿង​​​ច្បាស់​​​លាស់​​​​​​។ លោក​​​បាន​​​លើកឡើង​​​ថា “គ្មាន​​​មន្ទិល​​​សង្ស័យ​​​ទេ គឺ​​​លោក​​​ សម រង្ស៊ី នឹង​​​ធ្វើ​​​ជា​​​ប្រធាន​​​ក្រុម​​​ភាគ​​​តិច​​​”។ លោក​​​បាន​​​ថ្លែង​​​ថា ច្បាប់​​​ថ្មី​​​នេះ​​​ដែល​​​អនុញ្ញាត​​​ឲ្យ​​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​ ដែល​​​មាន​​​សំឡេង​​​លើស​​​៥​​​ភាគ​​​រយ​​​នៃ​​​អាសនៈ​​​សភា​​​បង្កើត​​​ក្រុម​​​គណបក្ស​​​ បាន​​​រាប់​​​បញ្ចូល​​​បទប្បញ្ញត្តិ​​​ធានា​​​​​​ថា គណបក្ស​​​ទាំង​​​នោះ​​​នឹង​​​ទទួល​​​បាន​​​ថវិកា​​​ និង​​​បុគ្គលិក​​​ដើម្បី​​​បង្កើន​​​ឥទ្ធិពល​​​របស់​​​ខ្លួន​​​នៅ​​​​​​ក្នុង​​​សភា​​​។ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “នៅ​​​ពេល​​​យើង​​​មាន​​​ក្រុម​​​គណបក្ស​​​ យើង​​​អាច​​​មាន​​​ថវិកា និង​​​មាន​​​ប្រព័ន្ធ​​​មួយ​​​សម្រាប់​​​អនុញ្ញាត​​​ឲ្យ​​​ក្រុម​​​គណបក្ស​​​ជួល​​​​​​​​​​​​​​​អ្នក​​​ជំនាញ​​​ និង​​​បុគ្គលិក​​​ឲ្យ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​ប្រក​​​ប​​​ដោយ​​​វិជ្ជាជីវៈ​​​ជាង​​​មុន​​​”។ ប៉ុន្តែ លោក សុន ឆ័យ ដែល​​​បាន​​​ព្យាយាម​​​បញ្ចុះ​​​បញ្ចូល​​​ជា​​​យូរ​​​មក​​​ហើយ​​​​​​ឲ្យ​​​បង្កើត​​​ប្រព័ន្ធ​​​សភា​​​បែប​​​អង់គ្លេ​ស​​​ដែល​​​មាន​​​គណៈ​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ស្រមោល​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ច្បាប់​​​ថ្មី​​​ទាំង​​​នេះ​​​គ្រាន់​​​តែ​​​ជា​​​ជំហាន​​​វិជ្ជមាន​​​ដំបូង​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​។ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ប្រព័ន្ធ​​​នេះ​​​ប្រហែល​​​មិន​​​មែន​​​បែប​​​នេះ​​​ទេ​​​។ យើង​​​គួរ​​​តែ​​​មាន​​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​ ឬ​​​គណៈ​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ស្រមោល​​​ ហើយ​​​មាន​​​ការ​​​កំណត់​​​ពេល​​​បែប​​​នេះ​​​សម្រាប់​​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​សួរ​​​ទៅ​​​នាយក​​​រដ្ឋមន្ត្រី​​​។ ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា ការ​​​មាន​​​ច្បាប់​​​នេះ​​​និង​​​ការ​​​បង្ហាញ​​​យ៉ាង​​​ច្បាស់​​​លាស់​​​នៅ​​​ក្នុង​​​វិធាន​​​ផ្ទៃ​​​ក្នុង​​​របស់​​​យើង​​​ស្តី​​​ពី​​​តួ​​​នាទី​​​របស់​​​ប្រធាន​​​ក្រុម​​​ភាគ​​​តិច​​​ វា​​​អាច​​​បើក​​​ជំពូក​​​ថ្មី​​​មួយ​​​ វិធី​​​ថ្មី​​​មួយ​​​ដើម្បី​​​បង្កើត​​​បរិយាកាស​​​នយោបាយ​​​ល្អប្រសើរ​​​សម្រាប់​​​ប្រទេស​​​នេះ​​​”។ ថ្លែង​​​ទៅ​​​កាន់​​​ក្រុម​​​តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​នៅ​​​មុន​​​ពេល​​​បោះ​​​ឆ្នោត​​​អនុម័ត​​​ លោក​​​ ប៉ែន បញ្ញា តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​មក​​​ពី​​​គណបក្ស​​​ប្រជាជន​​​កម្ពុជា​​​ដែល​​​បាន​​​ដឹក​​​នាំ​​​គណបក្ស​​​កាន់​​​អំណាច​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ការ​​​ចរចា​​​ដើម្បី​​​ធ្វើ​​​កំណែ​​​ទម្រង់​​​វិធាន​​​ផ្ទៃ​​​ក្នុង​​​នៃ​​​រដ្ឋសភា​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា បទប្បញ្ញត្តិ​​​ថ្មី​​​ទាំង​​​នេះ​​​មាន​​​សារៈសំខាន់​​​សម្រាប់​​​កែលម្អ​​​ការ​​​សន្ទនា​​​រវាង​​​អន្តរ​​​គណបក្ស​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀ​​​ត​​​ថា ​​​”គោល​​​បំណង​​​កែ​​​លម្អ​​​រដ្ឋសភា​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ការ​​​បំពេញ​​​កាតព្វកិច្ច​​​របស់​​​ខ្លួន​​​ និង​​​ការ​​​ឆ្លើយ​​​តប​​​ទៅ​​​នឹង​​​ទំហំ​​​ការ​​​ងារ​​​បច្ចុប្បន្ន​​​ និង​​​ដើម្បី​​​ពង្រឹង​​​វប្បធម៌​​​នៃ​​​ការ​​​សន្ទនា​​​​​​ វា​​​ជាការ​​​ចាំ​​​បាច់​​​​​​ក្នុង​​​ការ​​​ធ្វើ​​​វិសោធនកម្ម​​​ជំពូក​​​១២ និង​​​មាត្រា​​​៤៨​​​ថ្មី​​​នៃ​​​វិធាន​​​ផ្ទៃ​​​ក្នុង​​​របស់​​​រដ្ឋ​​​សភា​​​”។ ក្រោយ​​​ពី​​​ការ​​​បោះ​​​ឆ្នោត​​​អនុម័ត​​​ លោក កឹម​​​ សុខា អនុ​​​ប្រធានគណបក្ស​​​សង្គ្រោះជាតិ​​​ និង​​​​​​ជា​​​អនុប្រធាន​​​​​​​រដ្ឋសភា​​​​​​ បាន​​​គូស​​​បញ្ជាក់​​​ថា ការ​​​ពិភាក្សា​​​រវាង​​​ប្រធាន​​​ក្រុម​​​ភាគ​​​តិច និង​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ មិន​​​អាច​​​ជំនួស​​​ការ​​​ជជែក​​​ដេញ​​​ដោល​​​នៅ​​​ក្នុង​​​អង្គ​​​នីតិ​​​ប្បញ្ញត្តិ​​​សភា​​​ដ​​​៏​​​សំខាន់​​​​​​របស់​​​ប្រទេស​​​នេះ​​​បាន​​​ឡើយ​​​។ ​​​​​​​​ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “នេះ​​​មិន​​​មាន​​​ន័យ​​​ថា គ្រប់​​​តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​ទាំង​​​អស់​​​នឹង​​​ប្រគល់​​​វាសនា​​​របស់​​​ខ្លួន​​​ទៅ​​​តំណាង​​​រាស្ត្រ​​​ដឹក​​​នាំ​​​របស់​​​គណបក្ស​​​ ឬ​​​ប្រធាន​​​ក្រុម​​​ភាគ​​​តិច​​​នោះ​​​ទេ​​​ ហើយ​​​ក៏​​​មិន​​​មាន​​​ន័យ​​​ថា នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ទាំង​​​ពីរ​​​មាន​​​សិទ្ធិ​​​​​​គ្រប់​​​គ្រង​​​ទាំង​​​ស្រុង​​​ជុំ​​​វិញ​​​​​​សេចក្តី​​​សម្រេច​​​លើ​​​ជោគ​​​វាសនា​​​របស់​​​ប្រទេស​​​ជាតិ​​​ឡើយ​​​។ ខ្ញុំ​​​គិត​​​ថា ការ​​​សន្ទនា​​​បែ​​​ប​​​នេះ​​​នឹង​​​មិន​​​អាច​​​ចេញ​​​ច្បាប់​​​ ឬ​​​សេចក្តី​​​សម្រេច​​​ណា​​​មួយ​​​ជា​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​បាន​​​ទេ​​​។ វា​​​គ្រាន់​​​តែ​​​ជា​​​ការ​​​ពិភាក្សា​​​ដើម្បី​​​ស្វែង​​​រក​​​ដំណោះ​​​​​​ស្រាយ​​​សម្រាប់​​​យើង​​​សម្រប​​​សម្រួល​​​ និង​​​លើក​​​យក​​​បញ្ហា​​​នេះ​​​ទៅ​​​ឲ្យ​​​រដ្ឋ​​​សភា​​​អនុម័ត​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​”៕សុខុម (រាយការណ៍​​​បន្ថែម​​​ដោយ Colin Meyn)  

ការ​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ឈាម​​​ជា​​​​​​លើក​​​ទី​​​៣​​​នៅ​​​វិទ្យាស្ថាន​​​ប៉ាស័្ទរ​​​ក្នុង​​​រាជធានី​​​ភ្នំពេញ​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​​ថា ប្រជា​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​ប្រហែល​​​៩០នាក់​​​មក​​​ពី​​​ឃុំ​​​រកា​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​បាត់​​​ដំបង ​​​ពិត​​​ជា​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​មែន​​​ មួយ​​​ថ្ងៃ​​​បន្ទាប់​​​ពី​​​លោក​​​នាយក​​​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​អំពី​​​ការ​​​ផ្ទុះ​​​ករណី​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​យ៉ាង​​​ច្រើន​​​នេះ​​​ថា សម្រាប់​​​លោក​​​ “៩៩ភាគ​​​រយ​​​មិន​​​ជឿ​​​ថា​​​វា​​​ជា​​​ជំងឺ​​​អេដស៍​​​”។ ការ​​​ធ្វើ​​​តេស្តបឋម​​​រក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​នៅ​​​មណ្ឌល​​​សុខភាព​​​ឃុំ​​​រកា​​​ក្នុង​​​ស្រុក​​​សង្កែ​​​ ដែល​​​បាន​​​ចាប់​​​ផ្តើម​​​កាល​​​ពីថ្ងៃ​​​ទី​​​៨ ខែ​​​ធ្នូ​​​ បាន​​​បង្ហាញ​​​ថា អ្នក​​​ភូមិ​​​ប្រហែល​​​១១០​​​នាក់​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ប្រហែល​​​៨០០នាក់​​​ដែល​​​បាន​​​ធ្វើ​​​តេស្ត មាន​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​ដោយ​​​ក្នុង​​​នោះ​​​រួម​​​ទាំង​​​កុមារ​​​១៩​​​នាក់​​​ផង​​​។ ក្នុង​​​ចំណោម​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​៩០នាក់​​​ ដែល​​​បាន​​​​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ឃើញ​​​មាន​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​នៅមណ្ឌល​​​សុខភាព​​​ឃុំ​​​រកា​​​គិត​​​មក​​​ត្រឹម​​​​​​ថ្ងៃ​​​អង្គារ៍ មាន​​​៨៩​​​នាក់​​​​​​បាន​​​បង្ហាញ​​​លទ្ធផល​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​ជា​​​ថ្មី​​​ម្តង​​​ទៀត​​​ក្នុង​​​ការ​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​លើក​​​ទី២​​​នៅមន្ទីរពេទ្យ​​​​​​បង្អែក​​​ខេត្ត​​​​​​ មុន​​​ពេល​​​សំណាក​​​វិភាគ​​​ឈាម​​​របស់​​​ពួកគេ​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បញ្ជូន​​​មកកាន់​​​​​​វិទ្យាស្ថាន​​​បា៉ស្ទ័រ​​​ដើម្បី​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ជា​​​លើកទី​​​៣។ ពេល​​​ទាក់​​​ទង​​​តាម​​​ទូរស័ព្ទ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ វេជ្ជបណ្ឌិត ឌីឌីយេ​​​ ហ្វុង​​​តង់​​​នីល (Dr. Didier Fontenille) ប្រធានវិទ្យា​​​ស្ថាន​​​ប៉ាស្ទ័រ​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា បុគ្គលិក​​​នៅ​​​វិទ្យា​​​ស្ថាន​​​វេជ្ជសាស្ត្រ​​​មិន​​​ស្វែង​​​រក​​​ប្រាក់​​​ចំណេញ​​​របស់​​​បារាំងមួយ​​​​​​នេះ ​​​បាន​​​ធ្វើ​​​ការ​​​រហូត​​​ដល់​​​យប់​​​ថ្ងៃ​​​ព្រហស្បតិ៍ ដើម្បី​​​ធ្វើ​​​ការ​​​វិភាគ​​​សំណាក​​​ទាំង​​​នោះ​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “ជា​​​អកុសល​​​ ខ្ញុំ​​​ត្រូវ​​​បញ្ជាក់​​​ថា សំណាក​​​ឈាម​​​ទាំង​​​អស់​​​ដែល​​​ក្រសួង​​​​​​សុខាភិបាល​​​បាន​​​ផ្តល់​​​ឲ្យ ​​​គឺ​​​សុទ្ធ​​​តែ​​​វិជ្ជមាន​​​។ ពួក​​​គេ​​​មាន​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍។ កាល​​​ពី​​​ម្សិលមិញ យើង​​​ទទួល​​​បានស​​​ំណាក​​​ឈាម​​​ប្រហែល​​​៩០​​​ ហើយ​​​​​​​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​​សំណាក​​​ទាំង​​​អស់​​​នោះ​​​ហើយ​​​ ប៉ុន្តែ នៅ​​​ថ្ងៃ​​​នេះ​​​ ឬ​​​ថ្ងៃ​​​ស្អែក ​​​យើង​​​ប្រហែល​​​ជា​​​ទទួល​​​បាន​​​សំណាក​​​បន្ថែម​​​ទៀត​​​ ហើយ​​​យើង​​​នឹង​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ដើម្បី​​​ទទួល​​​បាន​​​ព័ត៌​​​មាន​​​”។ លទ្ធផល​​​នៃ​​​ការ​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​លើក​​​ទី​​​៣​​​ដែល​​​បង្ហាញ​​​ថា មាន​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​នេះ​​​ បាន​​​កើត​​​មាន​​​ឡើង​​​ បន្ទាប់​​​ពី​​​លោក​​​ ហ៊ុន សែន មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក​​​មិនសូវ​​​ប្រាក​​​ដ​​​ថា លទ្ធផល​​​ផ្ទុក​​​មេរោគ​​​អេដស៍ជា​​​ច្រើន​​​ដែល​​​បាន​​​បង្ក​​​ការ​​​ភ័យ​​​ស្លន់​​​ស្លោ​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ និង​​​បណ្តាល​​​ឲ្យមាន​​​ការ​​​សុើប​​​អង្កេត​​​យ៉ាង​​​ផុស​​​ផុល​​​ពី​​​សំណាក់​​​មន្ត្រី​​​មូល​​​ដ្ឋាន និង​​​អង្គការ​​​សុខភាព​​​អន្តរជាតិ​​​នានា​​​នេះ​​​ គឺ​​​ដោយ​​​សារ​​​​​​ឧបករណ៍​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ឈាម​​​មាន​​​បញ្ហា​​​នោះ​​​ទេ​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “រឿង​​​េនះ​​​សម្រាប់​​​រូប​​​ខ្ញុំ​​​មក​​​ដល់​​​ម៉ោង​​​នេះ​​​ ៩៩ភា​​​គរយ​​​ខ្ញុំ​​​នៅ​​​តែ​​​មិន​​​មាន​​​ជំនឿ​​​ថា រឿង​​​នេះ​​​វា​​​ជា​​​រឿង​​​អេដស៍។ ក្នុង​​​ចំណោម​​​មនុស្ស​​​៨០០នាក់​​​ កើត​​​អេដស៍​​​១០៦​​​នាក់ ងាប់​​​បាត់​​​ហើយ​​​។បើ​​​យើង​​​ធ្វើ​​​តេស្ត​​​ដោយ​​​ប្រើ​​​មា៉សីុន​​​ទាំង​​​នោះ​​​ ពាក់​​​កណ្តាល​​​ក្នុង​​​ចំណោម​​​ពួក​​​យើង​​​មុខ​​​ជា​​​កើត​​​អេដស៍។ ខ្ញុំ​​​នៅ​​​តែ​​​មិន​​​ជឿ ខ្ញុំ​​​មិន​​​ជឿ​​​ទេ​​​”។ នៅ​​​ពេល​​​ស្នើ​​​សុំ​​​ឲ្យផ្តល់​​​​​ព័ត៌​​​មាន​​​បច្ចុប្បន្ន​​​ភាព​​​ស្តី​​​ពី​​​ស្ថានភាព​​​នេះ ​​​កាល​​​ពីថ្ងៃ​​​សុក្រ ទាំង​​​លោក វឿង ប៊ុនរិទ្ធ ប្រធាន​​​មន្ទីរ​​​សុខាភិបាល​​​ខេត្ត​​​បាត់​​​ដំបង និង​​​លោក ប៊ី បេង​​សោ ប្រធានមណ្ឌល​​​សុខភាព​​​ឃុំ​​​រកា សុទ្ធតែ​​​​​​បដិសេធមិន​​​ឆ្លើយ​​​បំភ្លឺ​​​។ លោក​​ មាន​​​ ឈីវុន ប្រធាន​​​មជ្ឈមណ្ឌលជាតិ​​​ប្រយុទ្ធ​​​នឹង​​​ជំងឺ​​​អេដស៍ សើស្បែក និង​​​កាម​​​រោម បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក​​​ក៏​​​គ្មាន​​​ព័ត៌​​​មាន​​​បច្ចុប្បន្ន​​​ភាព​​​ស្តី​​​ពី​​​ចំនួន​​​អ្នក​​​ឆ្លង​​​មេរោគ​​​អេដស៍​​​ដែរ​​​ ខណៈ​​​ពេល​​​ក្រុម​​​របស់​​​លោក​​​បាន​​​ចំណាយ​​​ពេល​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ​​​ ប្រមូល​​​ព័ត៌​​​មាន​​​ពី​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ដើម្បី​​​កំណត់​​​ប្រភព​​​នៃ​​​មេរោគ​​​។ លោក​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ខ្ញុំ​​​មិ​​ន​​​បាន​​​ចុះ​​​ទៅ​​​មណ្ឌល​​​សុខភាព​​​នោះ​​​ទេ ខ្ញុំ​​​គ្រាន់​​​តែ​​​ចុះ​​​ទៅ​​​តាម​​​ភូមិ​​​ដើម្បី​​​ប្រមូលព័ត៌​​​មាន​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​”។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា បុគ្គលិក​​​​​​របស់​​​មជ្ឈមណ្ឌល​​​ជាតិ​​​ប្រយុទ្ធ​​​នឹង​​​ជំងឺ​​​អេដស៍ សើស្បែក និង​​​កាម​​​រោគ​​​ បាន​​​ធានា​​​អះ​​​អាង​​​ចំពោះ​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ដែល​​​មាន​​​ក្តី​​​បារម្ភ​​​ថា សេវា​​​ថែ​​​ទាំ​​​​​​នឹងផ្តល់​​​ជូន​​​អ្នក​​​ដែល​​​ត្រូវ​​​ការ​​វា។ រហូត​​​មក​​​ទល់​​​ពេល​​​នេះ ​​​ការ​​​សើុប​​​អង្កេត​​​បាន​​​ផ្តោត​​​តែ​​​ទៅ​​​លើ​​​លោក យ៉ែម ជ្រិន ជា​​​គ្រូ​​​ពេទ្យ​​​គ្មាន​​​អាជ្ញាប័ណ្ណ​​​ ដែល​​​តែង​​​តែ​​​ព្យាបាល​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ ដោយ​​​ការ​​​ចាក់​​​ថ្នាំ​​​ និង​​​បន្តោក​​​សេរ៉ូម​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​​​​​​។ ​អំឡុង​​​ពេល​​​ចុះ​​​ឆែក​​​ឆេរ​​​ផ្ទះ​​​របស់​​​គាត់​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ព្រហស្បតិ៍​​​ នគរ​​​បាល​​​ប្រមូល​​​បាន​​​ម្ជុល​​​យ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់​​​ចំនួន​​​២០​​​ នៅ​​​ពេល​​​ពួក​​​គេ​​​ពិនិត្យមើល​​​សំណល់​​​ភ្នក់​​​​​​ភ្លើង​​​ដែល​​​ទើប​​​តែ​​​ដុត​​​ថ្មី​​​ៗ​​​នៅ​​​ខាង​​​ក្រោយ​​​ផ្ទះ​​​របស់​​​គាត់​​​ និង​​​ដប​​​ថ្នាំ​​​ទទេ​​​រាប់សិប​​​ដប​​​ទៀត​​​មាន​​​នៅ​​​រាយ​​​ប៉ាយ​​​ជំុ​​​វិញ​​​ផ្ទះ​​​របស់​​​គាត់​​​។ លោក​​​ ចិត្ត វណ្ណី ស្នង​​​ការ​​​រង​​​ខេត្ត​​​បាត់​​​ដំបង​​​បានមាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក​​​ យ៉ែម ជ្រិន​​​ ដែល​​​ត្រូវ​​​បាន​​​នគរបាល​​​ឃាត់​​​ខ្លួន​​​យក​​​ទៅ​​​សួរ​​​នាំ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​ពុធ កំពុង​​​ស្ថិត​​​ក្នុង​​​មន្ទីរ​​​ឃុំ​​​ឃាំង​​​របស់នគរបាល​​​នៅ​​​ឡើយ​​​គិត​​​មកត្រឹម​​​រសៀល​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ មួយ​​​ផ្នែក​​​ដើម្បី​​​ការ​​​ពារ​​​សុវត្ថិភាព​​​ផ្ទាល់ខ្លួន​​​របស់​​​គាត់​​​ ពីព្រោះអាជ្ញាធរ​​​ព្រួយ​​​បារម្ភ​​​ចំពោះ​​​ប្រតិកម្ម​​​របស់ក្រុម​​​​​​អ្នក​​​ភូមិ​​​ ដែល​​​មាន​​​កំហឹង​​​។ លោក ជេម ម៉ាកខេប (Jame McCarbe) ប្រធាន​​​ប្រតិបត្តិការ​​​នៃ​​​អង្គភាព​​​គាំពារ​​​កុមារ​​​ ជា​​​អង្គភាព​​​មួយ​​​របស់​​​នគរ​​​បាល​​​ ដែល​​​ទទួល​​​បាន​​​ការ​​​ឧបត្ថម្ភ​​​គាំទ្រ​​​ពីមូល​​​និធិ​​​កុមារ​​​កម្ពុជា និង​​​ដែល​​​កំពុង​​​ជួយ​​​ដល់​​​ការ​​​សើុប​​​អង្កេត​​​នេះ​​​ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ពេល​​​នេះ​​​វា​​​ឆាប់​​​រហ័ស​​​ពេក​​​មិន​​​អាច​​​ទម្លាក់​​​កំហុស​​​លើ​​​នរណា​​​ម្នាក់​​​បាន​​​ឡើយ​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “វា​​​មិន​​​​​​មែន​​​ជា​​​ការសើុប​​​អង្កេត​​​ដែល​​​ឆាប់​​​រហ័ស​​​ និង​​​ធ្វើ​​​បាន​​​ភ្លាម​​​ៗ​​​នោះ​​​ទេ​​​។ វា​​​ត្រូវ​​​ការ​​​ការ​​​សើុប​​​អង្កេត​​​ល្អិត​​​ល្អន់​​​​​​ថា តើ​​​អ្នក​​​ណា​​​ អ្វី​​​ជា​​​អ្នក​​​បង្ក​​​​​​ នៅ​​​ពេល​​​ណា និង​​​មូល​​​ហេតុ​​​អ្វី​​​ ហើយ​​​នោះ​​​វា​​​មាន​​​សារៈសំខាន់​​​ណាស់​​​ដើម្បី​​​ឲ្យករណី​​​នេះ​​​កើត​​​ឡើង​​​ម្តង​​​ទៀត​​​”៕សុខុម​​​​​​  

ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សាលាដំបូង​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ដែល​បាន​យល់ស្រប​នឹង​សេចក្តី​ជូនដំណឹង ដែល​បង្គាប់​ឲ្យ​មហាសេដ្ឋី​រុស្ស៊ី​ដែល​រត់​គេច​ខ្លួន លោក សេរហ្គេ ប៉ូឡុនស្គី ចេញពី​កោះ​ឯកជន​របស់​លោក​នៅ​ឯនាយ​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី​១៥​ខែ​ធ្នូ​នោះ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាលពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ថា តុលាការ​នឹង​មិន​ចាត់​វិធាន​ការ​បន្ទាន់​ដេញ​លោក​ ប៉ូឡុនស្គី នោះ​ទេ។ សេចក្តី​ជូនដំណឹង ដែល​ជំរុញ​​ឲ្យ​មាន​ការ​អនុវត្ត​ដីកា​សម្រេច​រក្សា​ការពារ​កាលពី​ខែ​មិថុនា ដែល​ចេញ​ដោយ​តុលាការ​ខេត្ត តម្រូវ​ឲ្យ​លោក ប៉ូឡុនស្គី ចាកចេញ​ពី​កោះ ដែកគោល ដោយ​សំអាង​ហេតុផល​ថា កោះ​នេះ​ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​របស់​លោក នីកូឡាយ ដូរ៉ូសេនកូ​ ដែល​ជា​គូ​ប្រជែង​របស់​លោក ប៉ូឡុនស្គី។ ប៉ូឡុនស្គី ត្រូវ​គេ​តាម​ចាប់​នៅ​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ពីបទ​កេង​បន្លំ​យក​ប្រាក់​រាប់​លាន​ដុល្លារ។ លោកស្រី ចាត សូរស្មី ព្រះរាជអាជ្ញា​តុលាការ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “យើង​បាន​បញ្ជូន​សេចក្តី​ជូនដំណឹង​មួយ​មាន​ទាំង​កាល​កំណត់​ឲ្យ​លោក ប៉ូឡុនស្គី ចាកចេញ​ពី​កោះ​ដែកគោល​ដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត។ ប៉ូឡុនស្គី​ កំពុង​រស់នៅ​លើ​កោះ​ដែកគោល​នៅ​ឡើយ ហើយ​យើង​មិន​ទាន់​បាន​កំណត់​កាល​បរិច្ឆេទ​អនុវត្ត​[ដីកា​សម្រេច​រក្សា​ការពារ]​ទេ”។ កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ មេធាវី​ម្នាក់​របស់​លោក ដូរ៉ូសេនកូ ដែល​ជា​ម្ចាស់​រួមគ្នា​លើ​ទ្រព្យ​មួយ​ចំនួន​ជាមួយ​លោក ប៉ូឡុនស្គី បាន​និយាយ​ថា កូនក្តី​របស់​លោក​បាន​ជំរុញ​ឲ្យ​តុលាការ​អនុវត្ត​តាម​ដីកា​សម្រេច​រក្សា​ការពារ ដោយសារ​មាន​ជម្លោះ​មួយ​ចំនួន​នាពេល​ថ្មីៗ​នេះ​រវាង​អ្នក​ទាំង​ពីរ។ កាលពី​ដើមខែ​មុន លោក ដូរ៉ូសេនកូ បាន​ចោទ​លោក ប៉ូឡុនស្គី ថា​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​មាន​ការ​វាយ​តប់​កូន​ប្រុស​របស់​គាត់ ឈ្មោះ អូស្តាប។ លោក ប៉ូឡុនស្គី បាន​បដិសេធ​ថា​មិន​បាន​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ […]

កាលពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ទទួល​យក​ជា​ផ្លូវការ​នូវ​សំណើ​មួយ​ពី​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​សង្ឃ​ជាន់​ខ្ពស់ ដើម្បី​ពិចារណា​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​មួយ ដែល​នឹង​ហាម​ព្រះសង្ឃ​ជាង​៥០.០០០​អង្គ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​ឲ្យ​បោះ​ឆ្នោត។ នៅ​ពេល​ចាប់ផ្តើម​អនុសំវច្ឆរ​មហាសន្និបាត​មន្ត្រី​សង្ឃ​រយៈពេល​ពីរ​ថ្ងៃ​ក្នុង​ក្រុង​ភ្នំពេញ​កាលពី​ថ្ងៃ​ពុធ ថ្នាក់​ដឹកនាំ​សង្ឃ​ទាំង​ពីរ​និកាយ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​បិណ្ឌបាត​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​ព្រាង​ច្បាប់​មួយ​ដែល​នឹង​ចាត់ទុក​ថា​ខុស​ច្បាប់ ចំពោះ​សង្ឃ​ចូលរួម​បោះ​ឆ្នោត គាំទ្រ​គណបក្ស​នយោបាយ​ណាមួយ ឬ​ចូលរួម​ក្នុង​សកម្មភាព​បោះ​ឆ្នោត។ នៅ​ពេល​បញ្ចប់​មហា​សន្និបាត​សង្ឃ​កាលពី​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ឧបនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ម៉ែន សំអន និង​ជា​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ទំនាក់​ទំនង​សភា ព្រឹទ្ធ​សភា និង​អធិការ​កិច្ច បាន​យល់ព្រម​បញ្ជូន​សំណើ​នោះ​បន្ត​ដើម្បី​ពិចារណា។ លោកស្រី ម៉ែន សំអន ដែល​ជា​សមាជិក​សភា​មួយ​រូប​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​កាន់​អំណាច​ដែរ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ខ្ញុំ​សូម​ទទួល​យក​សំណើ​នេះ និង​នឹង​បញ្ជូន​ទៅ​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​ពិនិត្យ​និង​សម្រេច”។ សំណើ​ពី​ថ្នាក់​ដឹកនាំ​សង្ឃ​ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់ពី​រយៈ​ពេល​មួយ​ឆ្នាំ ដែល​ក្នុង​រយៈ​ពេល​នោះ ព្រះ​សង្ឃ​មួយ​ចំនួន​តូច​ប៉ុន្តែ​កាន់តែ​កើន​ចំនួន​ឡើង បាន​រិះគន់​ឥត​សំចៃ​រឹតតែ​ខ្លាំង​ចំពោះ​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​ជា​ញឹកញាប់​បាន​ចូលរួម​និង​ដឹកនាំ​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នយោបាយ​និង​ទង្វើ​របស់​រដ្ឋាភិបាល។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បច្ចុប្បន្ន​ធានា​សិទ្ធិ​បោះ​ឆ្នោត​របស់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​គ្រប់​រូប​ដែល​មាន​អាយុ​១៨​ឆ្នាំ​ឡើង៕មានិត  

អ្នក​​​ជំនាញ​​​អន្តរជាតិ​​​ជា​​​និច្ច​​​កាល​​​​​​តែង​​​តែ​​​ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​មក​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា​​​ ដើម្បី​​​រៀប​​​ចំ​​​សិក្ខាសាលា​​​ ឬ​​​ផ្តល់​​​ចំណេះ​​​ដឹង​​​ដល់​​​ពល​​​រដ្ឋ​​​មូល​​​ដ្ឋាន​​​ ប៉ុន្តែ អ្នក​​​ស្រាវ​​​ជ្រាវ​​​របស់​​​ប្រទេស​​​អូស្ត្រា​​​លី​​​ទើប​​​តែ​​​បញ្ចប់​​​ការ​​​ចុះ​​​សិក្សា​​​ដល់​​​ទី​​​កន្លែង​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​បាត់​​​ដំបង កំពង់​​​ស្ពឺ និង​​​ខេត្ត​​​កណ្ដាល​​​ជា​​​ទី​​​ដែល​​​ពួក​​​គេ​​​បាន​​​ចំណាយ​​​ពេល​​​ជិត​​​ពីរ​​​សប្តាហ៍​​​ដើម្បី​​​សិក្សា​​​អំពី​​​បច្ចេក​​​ទេស​​​ដែល​​​កសិករ​​​ខ្មែរ​​​ប្រើ​​​ក្នុង​​​ការ​​​ដាំ​​​ស្វាយ​​​។ ក្រុម​​​អ្នក​​​ស្រាវ​​​ជ្រាវ​​​ដែល​​​មក​​​ពីរដ្ឋ​​​ខុស​​​ៗគ្នា​​​ក្នុ​​​ង​​​ប្រទេស​​​អូស្ត្រាលី​​​បាន​​​ចាប់អារម្មណ៍​​​ក្នុង​​​ការ​​​សិក្សា​​​ដើម្បី​​​រក​​​​​​ឲ្យ​​​ឃើញ​​​ពី​​​របៀប​​​ដែល​​​កសិករ​​​ខ្មែរ​​​អាច​​​ទទួល​​​ផល​​​ស្វាយ​​​បាន​​​​​​​​​​​​​​​​​​ពីរ​​​លើក​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ​​​ ដែល​​​លើក​​​ទី​​​១ ចាប់​​​ពី​​​ខែ​​​មីនា ដល់​​​ខែ​​​ឧសភា ហើយ​​​លើក​​​ទី​​​២ចាប់​​​ពី​​​​​​ចន្លោះ​​​ខែ​​​សីហា ដល់​​​ខែ​​​កុម្ភៈ។ លោក Mark Hickey ប្រធាន​​​ក្រុម​​​​​​ដឹក​​​នាំ​​​គម្រោង​​​មក​​​ពី​​​ក្រសួង​​​អភិវឌ្ឍន៍​កសិ​ឧស្សាហកម្ម​​​(Department of Primary Industries) នៅ​​​រដ្ឋ​​​​​​ New South Wales ​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​តាម​​​រយៈ​​​អីុម៉េល​​​មួយ​​​​​​ថា ផល​​​ប្រយោជន​​​៍​​​ដ៏​​​មាន​​​សក្ដានុពល​​សម្រាប់​​​ប្រទេស​​​អូស្ត្រាលី​​​មាន​​​ពីរ​​​ចំណុច​​​គឺ “ការ​​​យល់​​​ដឹង​​​ឲ្យ​​​កាន់​​​តែ​​​ប្រសើរ​​​អំពី​​​សត្វល្អិត​​​ និង​​​មេរោគ​​​ដែល​​​គ្មាន​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​អូស្ត្រាលី​​​សព្វ​​​ថ្ងៃ​​​ និង​​​ដឹង​​​អំពី​​​របៀប​​​ដែល​​​កសិករ​​​ខ្មែរ​​​អាច​​​ប្រមូល​​​ផល​​​ស្វាយ​​​បាន​​​ពីរ​​​ដង​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ​​​។ តើ​​​កត្តា​​​អ្វី​​​ទៅ ដែល​​​អាច​​​ធ្វើឲ្យ​​​វា​​​ទៅ​​​រួច​​​ដូច្នេះ​​​”។ លោក Hickey បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​បន្ថែម​​​ទៀត​​​ថា ការ​​​រក​​​ឲ្យ​​​ឃើញ​​​ពី​​​អាថ៌កំបាំង​​​ដែល​​​នៅ​​​ពី​​​ក្រោយ​​​ “កត្តា​​​ដែល​​​អាច​​​ប្រមូល​​​ផល​​​បាន​​​ពីរ​​​លើក​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ” និង​​​កត្តា​​​ដែល​​​ជំរុញ​​​ឲ្យ​​​ដើម​​​ស្វាយ​​​ចេញ​​​ផ្កា​​​ខុស​​​រដូវ​​​អាច​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​កសិករ​​​អូស្ត្រាលី​​​អាច​​​បង្កើន​​​ប្រាក់​​​ចំណូល​​​របស់​​​ខ្លួន​​​​​​តាម​​​រយៈ​​​ការ​​​ផ្គត់​​​ផ្គង់​​​ផ្លែ​​​ឈើ​​​ដល់​​​អតិថិជន​​​របស់​​​ខ្លួន​​​​​​បាន​​​កាន់​​​តែ​​​ច្រើន​​​ជាង​​​មុន​​​។ ហើយ​​​វា​​​ក៏​​​អាច​​​ជួយ​​​អ្នក​​​វេច​​​ខ្ចប់​​​មាន​​​ការ​​​ងារ​​​ធ្វើ​​​ច្រើន​​​ជាង​​​មុន​​​ ដែល​​​ជួន​​​កាល​​​នៅ​​​ទំនេរ​​​នោះ​​​។ លោក​​​បាន​​​សរសេរ​​​ថា “យើង​​​សង្ឃឹម​​​ថា ឆ្លង​​​កាត់​​​តាម​​​រយៈ​​​ការ​​​សិក្សា​​​អំពី​​​របៀប​​​ប្រមូល​​​ផល​​​ស្វាយ​​​ខុស​​​រដូវ​​​នៅ​​​ទី​​​នេះ​​​ វា​​​នឹង​​​ជួយ​​​ឲ្យ​​​ការ​​​ប្រមូល​​​ផល​​​ស្វាយ​​​នៅ​​​ប្រទេស​​​អូស្ត្រាលី​​​បាន​​​កាន់​​​តែ​​​ប្រសើរ​​​ជាង​​​មុន​​​​​​​​​ ដែល​​​អាច​​​ជួយ​​​ឲ្យ​​​កសិករ​​​អូស្ត្រាលី​​​អាច​​​ផ្គត់​​​ផ្គង់​​​ផ្លែឈើ​​​ទៅ​​​ទី​​​ផ្សារ​​​​​​បាន​​​កាន់តែ​​​ច្រើន​​​ជាង​​​មុន ហើយ​​​វា​​​អាច​​​ជួយ​​​ឲ្យ​​​ការ​​​ប្រមូល​​​ផល​​​វិល​​​មក​​​វិញ​​​ឆាប់​​​រហ័ស​​​ដែល​​​កាល​​​ពីមុន​​​ត្រូវ​​​រង់​​​ចាំ​​​រយៈ​​​ពេល​​​យូរ​​​នោះ​​​”។ លោក​​​បាន​​​​​​សរសេរ​​​បន្ត​​​ថា “ម៉្យាង​​​វិញ​​​ទៀត​​​ វា​​​អាច​​​ជៀស​​​វាង​​​ការ​​​ជន់​​​ជោរ​​​ផ្លែ​​​ឈើ​​​នៅ​​​លើ​​​ទី​​​ផ្សារ​​​នៅ​​​ពេល​​​ដែល​​​កសិករ​​​គ្រប់​​​រូប​​​ប្រមូល​​​ផល​​​ក្នុង​​​រយៈ​​​ពេល​​​ដូច​​​គ្នា​​​​​​”។ លោក Richard Markham អ្នក​​​គ្រប់​​​គ្រង​​​កម្ម​​​វិធី​​​ស្រាវ​​​ជ្រាវ​​​វិទ្យា​សាស្ត្រ​នៃការ​ដាំដុះ​នៅ​​​មជ្ឈមណ្ឌល​​​អូស្ត្រាលី​​​សម្រាប់​​​ការ​​​សិក្សា​​​ស្រាវជ្រាវ​​​កសិកម្ម​​​អន្តរជាតិ​​​ (Australian Center for International Agricultural Research) ដែល​​​ផ្តល់​​​មូល​​​និធិ​​​សម្រាប់​​​គម្រោង​​​ដែល​​​មាន​​​រយៈ​​​ពេល​​​បួន​​​ឆ្នាំ​​​នេះ​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា ការ​​​ជំរុញ​​​ឲ្យ​​​ស្វាយ​​​ឆាប់​​​ទទួល​​​បានផល​​​គឺ​​​វា​​​ជា​​​រឿង​​​សំខាន់ ព្រោះ​​​ផ្លែឈើ​​​វា​​​ងាយ​​​នឹង​​​ខូច​​​ខ្លាំង​​​ណាស់​​​មិន​​​អាច​​​ទុក​​​យូរ​​​បាន​​​ឡើយ​​​។ លោក​​​​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​តាម​​​រយៈ​​​អីុម៉េល​​​មួយ​​​ថា “នៅ​​​ពេល​​​គេ​​​ជំរុញ​​​ឲ្យ​​​ស្វាយ​​​ឆាប់​​​ទទួល​​​បាន​​​ផល​​​ រដូវ​​​ប្រមូល​​​ផល​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ក៏​​​កាន់​​​តែ​​​ខ្លី​​​ដែរ ហើយ​​​ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​ស្វាយ​​​វា​​​មិន​​​អាច​​​ទុក​​​បាន​​​យូរ​​​ទេ​​​ វា​​​អាច​​​យក​​​ទៅ​​​លក់​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ទី​​​ផ្សារ​​​បាន​​​តែ​​​ពីរ​​​បី​​​សប្តាហ៍​​​តែ​​​ប៉ុណ្ណោះ”។ លោក ហ៊ាន វណ្ណហន អគ្គនាយក​​​រង​​​នៃ​​​អគ្គ​​​នាយក​​​​​​ដ្ឋាន​​​កសិកម្ម​​​នៅ​​​ក្រសួង​​​កសិកម្ម​​​បាន​​​លើក​​ឡើង​​​ថា ចម្លើយ​​​សម្រាប់​​​ភាព​​​អាថ៌កំបាំង​​​នៃ​​​ស្វាយ​​​គឺ​​​វា​​​សាមញ្ញ​​​ទេ​​​ ព្រោះ​​​ថា កសិករគ្រាន់​​​តែ​​​ប្រើ​​​ “ជី និង​​​អ័រ​​​ម៉ូន”​​​ បន្ថែម​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ដើម្បី​​​អាច​​​ទទួល​​​បាន​​​ផល​​​ពីរ​​​លើក​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ​​​នោះ។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “វា​​​មិន​​​ប៉ះពាល់​​​ដល់​​​ដី​​​សម្រាប់​​​ដាំ​​​ស្វាយ​​​ទេ​​​ ប្រសិន​​​បើ​​​កសិករ​​​ប្រើ​​​វា​​​ត្រឹម​​​ត្រូវ​​​​​​”។ ទោះ​​​ជា​​​យ៉ាងណា លោក​​​ ឆាយ វ៉ាន ប្រធាន​​​សមាគម​​​ស្វាយ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​កំពង់​​​ស្ពឺ​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា មា​​​ន​​​តែ​​​កសិករ​​​មួយ​​​ចំនួន​​​តូច​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​របស់​​​លោក​​​ អាច​​​ប្រមូល​​​ផល​​​បាន​​​ពីរ​​​លើក​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ ព្រោះ​​​កម្ពុជា​​​ខ្វះ​​​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​​​តម្រូវ​​​ការ​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “មាន​​​តែ​​​កសិករ​​​ដាំ​​​ស្វាយ​​​​​​ប្រហែល​​​៣០​​​ភាគ​​​រយ​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ខេត្ត​​​របស់​​​យើង​​​ ដែល​​​ប្រមូល​​​ផល​​​បាន​​​ពីរ​​​លើក​​​ក្នុង​​​មួយ​​​ឆ្នាំ​​​។ យើង​​​គ្មាន​​​ទី​​​ផ្សារ​​​ទេ​​​ ហើយ​​​មាន​​​ការ​​​ចំណាយ​​​ខ្ពស់​​​លើក​​​សង្វាក់​​​ផលិត​​​កម្ម​​​​​​​​​ ហេតុ​​​ដូច្នេះ​​​កសិករ​​​ភាគ​​​ច្រើន​​​មិន​​​ធ្វើ​​​ដូច្នេះ​​​ឡើយ​​​​​​”។ លោក វ៉ាន បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា បន្ទាប់​​​ពី​​​ពិចារណា​​​លើ​​​វិស័យ​​​នេះ​​​ លោក​​​ស្វាគមន៍​​​ចំពោះ​​​ការ​​​មក​​​សិក្សាស្រាវជ្រាវ​​​របស់​​​ក្រុម​​​អ្នក​​​ស្រាវ​​​ជ្រាវ​​​​​​អូស្ត្រាលី​​​​​​ ព្រោះ​​​វា​​​អាច​​​ជួយ​​​កសិករ​​​ខ្មែរ​​​ឲ្យ​​​​​​បង្កើនគុណ​​​ភាព​​​​​​ផលិត​​​របស់​​​ខ្លួន​​​​​​​​​ដល់​​​ស្តង់ដារ​​អន្តរជាតិ​​​ ដើម្បី​​​អាច​​​ឈាន​​​ជើង​​​ចូល​​​ទីផ្សារ​​​ក្រៅ​​​ប្រទេស​​​បាន​​​។ លោក​​​បាន​​​មា​​ន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “យើង​​​ពិត​​​ជា​​​ត្រូវ​​​ការ​​​ជំនួយ​​​បច្ចេក​​​ទេស​​​ពី​​​ដៃគូ​​​អន្តរជាតិ​​​ដើម្បី​​​ជួយ​​​បង្កើន​​​គុណភាព​​​ផ្លែ​​​ស្វាយ​​​របស់​​​​​​យើង​​​ដើម្បី​​​នាំ​​​ចេញ​​​”។ យោង​​​តាម​​​លោក​​​ វណ្ណហន បាន​​​ឲ្យ​​​ដឹង​​​ទៀត​​​ថា គ្មាន​​​ស្ថិតិ​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​នោះ​​​ទេ​​​ចំពោះ​​​ការ​​​នាំ​​​ស្វាយ​​​ចេញ​​​ ព្រោះ​​​ផ្លែ​​​ឈើ​​​នេះ​​​​​​ជា​​​រឿយ​​​ៗ​​​​​​តែង​​​តែ​​​ដឹក​​​ចេញ​​​តាម​​​ច្រក​​​​​​ក្រៅ​​​ផ្លូវ​​​ការ​​​ទៅ​​​កាន់​​​ប្រទេស​​​​​​ថៃ​​​ និង​​​ប្រទេស​​​វៀតណាម។ លោក​​​បា​​​ន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ការ​​​ដែល​​​មាន​​​ដង្កូវ​​​ច្រើន​​​រួម​​​ទាំង​​​ស្តង់​​​ដារ​​​អនាម័យ​​​ទាប​​​គឺ​​​ជា​​​កត្តា​​​រារាំង​​​ជា​​​យូរ​​​មក​​​ហើយ​​​ក្នុង​​​ការ​​​នាំ​​​ចេញ​​​”។ ការ​​​នាំ​​​ចេញ​​​ស្វាយ​​​ដែល​​​មាន​​​ការ​​​គ្រប់​​​គ្រង​​​ត្រឹម​​​ត្រូវ​​​ទើប​​​តែ​​​ចាប់ផ្តើម​​​នៅ​​​ដើម​​​ឆ្នាំ​​​នេះ​​​តែ​​​ប៉ុណ្ណោះ​​​ បន្ទាប់​​​ពី​​​លោក​​​ឧកញ៉ា ម៉ុង ឬទ្ធី បង្កើត​​​គម្រោង​​​ដាំ​​​ស្វាយ​​​ដែល​​​មាន​​​ទឹក​​​ប្រាក់​​​ប្រហែល​​​២លាន​​​ដុល្លារ​​​នៅ​​​ក​​​្នុង​​​ខេត្ត​​​ព្រះ​​​សីហនុ។ លោកឧកញ៉ា ម៉ុង ឬទ្ធី ដែល​​​មាន​​​ចម្ការ​​​ស្វាយ​​​​​​ទំហំ​​​៥០០​​​ហិកតា នៅក្នុង​​​ខេត្ត​​​កំពង់​​​ស្ពឺ និង​​​ខេត្ត​​​ព្រះ​​​សីហនុ​​​បាន​​​នាំ​​​ចេញ​​​ស្វាយ​​​ប្រហែល​​​១.២០០​​​តោន​​​ទៅ​​​កាន់​​​ប្រទេស​​​ចិន ហើយ​​​មាន​​​គម្រោង​​​ពង្រីក​​​ដល់​​​ទី​​​ផ្សារ​​​ប្រទេស​​​សិង្ហ​​​បុរី​​​​​​បន្ថែម​​​ទៀត​​​នៅ​​​ឆ្នាំ​​​ក្រោយ​​​​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “នៅ​​​លើ​​​ទី​​​ផ្សារ​​​អន្តរ​​​ជាតិ​​​គេ​​​មាន​​​តម្រូវ​​​ច្រើន​​​។ រឿង​​​សំខាន់ នោះ​​​គឺ​​​គុណភាព អនាម័យ​​​ និង​​​ការ​​​សម្លាប់​​​មេរោគ​​​។ ហើយ​​​ [អ្នក​​​ទិញ] បាន​​​​​​មក​​​ត្រួត​​​ពិនិត្យ​​​ដើម​​​ស្វាយ​​​មុន​​​ពេល​​​យល់​​​ព្រម​​​​​​ទទួល​​​យក​​​​​កិច្ច​​​ព្រម​​​ព្រៀង​​​​​​នាំ​​​ចេញ​​​”។ ប៉ុន្តែ សូម្បី​​​តែ​​​​​​អ្នក​​​ជំនួញ​​​កសិកម្ម​​​រូប​​​នេះ​​​ដែល​​​ជា​​​អ្នក​​​បង្កើត​​​គម្រោង​​​ដំបូង​​​​​​​​​ធ្វើ​​​ឲ្យ​​​ស្វាយ​​​កម្ពុជា​​​ឈាន​​​ដល់​​​ស្តង់​​​ដារ​​​អន្តរ​​​​​​ជាតិ ក៏​​​ស្វាគមន៍​​​ចំពោះ​​​ជំនួយ​​​ពី​​​ខាង​​​ក្រៅ​​​សម្រាប់​​​ឧស្សាហកម្ម​​​នេះ​​​ផង​​​ដែរ​​​។ លោក​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​បន្ថែម​​​ថា “វា​​​ជា​​​រឿង​​​ល្អ​​​ ប្រសិន​​​បើ​​​ “អូស្ត្រាលី​​​” អាច​​​ផ្តល់​​​ជំនួយ​​​បច្ចេក​​​ទេស​​​ ព្រោះ​​​ប្រសិន​​​បើ​​​យើង​​​ទទួល​​​មូល​​​និធិ​​​ដោយ​​​គ្មាន​​​ការ​​​ផ្តល់​​​ជំនួយ​​​បច្ចេកទេស​​​នោះ​​​ទេ​​​ យើង​​​នឹង​​​មិន​​​ទទួល​​​បាន​​​ផល​​​ចំណេញ​​​ឡើយ​​​”៕ស៊ុយ​​​ឈាង​​​​​​​​​​​​  

The Cambodia Daily | All the News Without Fear or Favor | The Daily Newspaper of Record Since 1993